Eleştiri Nedir…

Eleştiri belki güzel bir şey değildir ama gereklidir, ağrı ile aynı işi görür; çünkü ağrı da vücutta bir arıza olduğunu haber verir… WİNSTON CHURCHİLL

 

Antik yunancada “kritikos”tan gelip aynı zamanda ” bir şeyi fark edebilme, ayırt edebilme, algılayabilme” anlamı taşır. Eleştiri ile aynı anlama gelen tenkit ise “nakd” (bir şeyi satın alırken verilen akçe) kelimesinden türemiştir. F.A.TANSEL’in İyi ve Doğru Yazma Usulleri kitabında tenkit, bir şeyi kıymetlendirme, anlamı taşıdığını ifade etmiştir. Görüldüğü gibi her ne kadar olumsuz bir anlam taşıdığını düşünüp uzak durduğumuz bir kelime olsa da aslında bizi ileriye götürecek, sorunlarımızı çözecek bir düşünce alışverişi değil midir eleştiri? Olmalıdır daha doğrusu. İnsan beyni her zaman kendini doğrulayacak, yanlışlarını görecek gelişmişliktedir, ancak insan vücudu öyle müthiş karmaşık bir varlık ki amigdala, frontal korteks, bilinç, bilinçaltı ve birbirini tamamlayan diğer her şey bir araya geldiğinde oluşan insan davranışları, bedenin hasta olması gibi, her zaman doğru sonucu oluşturmaz.

Bizim kültürümüzdeki bireylerin yetiştirilmesinden mi, yoksa bu bireylerin geldikleri noktalarda nasıl durması ve ne yapması gerektiğini bilmemesinden mi deriz bilmiyorum ama süregelen düzen içerisinde ortaya çıkan bozuklukların kabullenilmesi, değiştirilmesi ve geliştirilmesi için gerekli tek şey eleştiri ve eleştirinin kabulüdür.

İnsanların kolaylıkla bir silah olarak kullanıp tehdit olarak algıladığı eleştiri, asla bir zafer ya da böbürlenme olmadığı gibi eleştirinin kabulü de asla bir yenilgi ya da eziklik değildir. Aksine eleştirinin kabulü olgunluğun ve zarafetin doruğu, akıl ve bilimin son durağıdır. Ancak öyle ince çizgileri vardır ki eleştiri, dolu bir silah gibidir ve eleştiririrken hangi çizgide olduğunun farkında değilsen, hangi çizgilerle temas ettiğinin farkında değilsen ya da hangi çizgilere temas edebileceğinin farkında değilsen; silah ya elinde patlar ya da karşındakinin kafasında patlar. Karşılığında ya parmaklıklar arkasında kalır bir daha silahlanamazsın ya da kusursuz bir düzen içerisinde özgürlüğünün zirvesine çıkarsın.

Eleştirel bir dünyada yaşayabilmek umuduyla, sevgiler, saygılar…

Emine SATILMIŞ

Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi 3.sınıf öğrencisi